Đi tìm vùng nguyên liệu mới cho nông nghiệp xanh Việt Nam

Một chuyến đi bắt đầu từ câu hỏi rất thật

Có những chuyến đi không chỉ để ngắm cảnh, không chỉ để thay đổi không khí, mà còn để lắng nghe đất đai kể chuyện. Với tôi, mỗi lần rời TP.HCM để về một vùng nguyên liệu mới, trong lòng luôn có một câu hỏi rất rõ: nơi này có thể tạo ra sản phẩm tử tế, ổn định và có giá trị lâu dài cho cả người trồng lẫn người bán hay không?

Tôi sinh ra trong một gia đình thuần nông ở miền Tây, nên tôi hiểu cảm giác nhìn một mùa vụ tốt mà lòng vẫn thấp thỏm. Nông sản ngon chưa chắc bán được giá. Người nông dân chăm chỉ chưa chắc có đầu ra bền vững. Chính vì vậy, mỗi chuyến khảo sát của tôi không chỉ là hành trình kinh doanh, mà còn là một cách trở về. Trở về để hiểu thêm về những người đang âm thầm giữ hồn cho nông nghiệp Việt.

Khi đam mê xê dịch gặp trách nhiệm với chuỗi cung ứng

Tôi luôn thích đi. Không phải kiểu đi cho đủ điểm check-in, mà là đi để quan sát nhịp sống của một vùng đất. Một phiên chợ nhỏ lúc sáng sớm, một con đường đất đỏ sau mưa, một vườn cây đang vào vụ, hay cách bà con ngồi phân loại nông sản sau thu hoạch, tất cả đều cho tôi nhiều dữ liệu hơn bất kỳ bảng báo cáo nào.

Ở chuyến khảo sát lần này, điều tôi quan tâm không chỉ là sản lượng. Tôi nhìn vào cách canh tác, nguồn nước, thổ nhưỡng, thói quen sử dụng vật tư nông nghiệp, quy trình thu hái, cách bảo quản sau thu hoạch và tinh thần hợp tác của bà con. Làm thực phẩm sạch, nếu chỉ nhìn mẫu đẹp trên bàn là chưa đủ. Muốn đưa một sản phẩm từ vườn đến bàn ăn, mình phải hiểu cả đoạn đường phía sau nó.

Có những vườn nhìn qua rất mộc mạc, nhưng khi ngồi lại trò chuyện, tôi thấy được sự chỉn chu trong từng việc nhỏ. Chủ vườn ghi chép ngày bón phân, tách riêng khu thử nghiệm, biết chọn thời điểm thu hoạch để giữ hương vị tự nhiên. Với tôi, đó là nền tảng quan trọng. Vì sản phẩm tốt không tự nhiên xuất hiện. Nó đến từ sự kỷ luật, từ kinh nghiệm, và từ cái tâm của người làm nông.

Ngồi với bà con để nghe điều chưa có trong hợp đồng

Một phần tôi luôn dành nhiều thời gian nhất trong mỗi chuyến đi là ngồi nói chuyện với người trồng. Tôi hỏi họ về mùa vụ thuận lợi, mùa vụ khó khăn, chi phí đầu vào, áp lực nhân công, mong muốn về đầu ra, và cả những điều họ ngại nói khi gặp thương lái. Có những câu chuyện nghe rất đời thường, nhưng lại là chìa khóa để xây dựng một mối hợp tác tử tế.

Tôi nhớ một chú nông dân nói với tôi rằng: “Bán được giá thì mừng, nhưng cần nhất là có người mua ổn định để mình yên tâm làm cho đàng hoàng.” Câu nói đó ở lại trong tôi rất lâu. Bởi vì trong chuỗi cung ứng thực phẩm, niềm tin không thể chỉ nằm ở một bên. Người bán cần sản phẩm tốt. Người trồng cần đầu ra có trách nhiệm. Người tiêu dùng cần biết thứ mình dùng đến từ đâu. Khi ba điều đó gặp nhau, nông sản Việt mới có cơ hội đi xa.

Ở Bách Nông Sản, tôi luôn giữ một nguyên tắc: Chất lượng là danh dự. Danh dự đó không chỉ của riêng cửa hàng, mà còn là danh dự của vùng nguyên liệu, của người trồng, của từng người đang tham gia vào hành trình đưa sản phẩm ra thị trường. Nếu một sản phẩm không đủ rõ ràng về nguồn gốc, không ổn định về chất lượng, hoặc không phù hợp với định hướng sạch và thật, tôi sẽ không vội đưa vào hệ thống.

Khảo sát không chỉ để mua hàng, mà để tìm bạn đồng hành

Nhiều người nghĩ đi khảo sát vùng nguyên liệu là đi tìm nguồn hàng mới. Điều đó đúng, nhưng chưa đủ. Với tôi, quan trọng hơn là tìm được những người có cùng suy nghĩ về nông nghiệp xanh. Một người trồng sẵn sàng thay đổi quy trình để tốt hơn. Một hợp tác xã biết chú trọng truy xuất nguồn gốc. Một nhóm nông dân chịu ghi chép, chịu học, chịu làm bài bản. Đó mới là cơ hội thật sự.

Nông nghiệp xanh không thể chỉ nằm trên khẩu hiệu. Nó phải bắt đầu từ những việc cụ thể: giảm lãng phí sau thu hoạch, chọn phương pháp canh tác phù hợp hơn với đất, minh bạch quy trình, cải thiện bao bì, nâng chất lượng sơ chế, và xây dựng đầu ra có kế hoạch. Tôi tin rằng, khi người làm nông được kết nối đúng với thị trường, họ sẽ có thêm động lực để làm tử tế hơn mỗi ngày.

Trong chuyến đi này, tôi nhìn thấy vài tín hiệu rất đáng quý. Có vùng đất còn mới, sản lượng chưa lớn, nhưng sản phẩm có hương vị tự nhiên tốt. Có nhóm hộ chưa mạnh về thương mại, nhưng rất chịu khó lắng nghe. Có những loại đặc sản nếu được chuẩn hóa lại cách thu hái, sơ chế và kể chuyện thương hiệu, hoàn toàn có thể bước vào kênh bán lẻ sạch tại thành phố.

Từ vườn đến bàn ăn là một hành trình cần sự tử tế

Tôi thường nói với đội ngũ của mình rằng sản phẩm sạch không chỉ sạch ở nguyên liệu. Nó còn phải sạch trong cách làm, cách bán và cách chịu trách nhiệm. Nếu mình chỉ lấy hàng về rồi bán, câu chuyện sẽ rất ngắn. Nhưng nếu mình hiểu được đất trồng, hiểu người làm, hiểu vấn đề của vùng nguyên liệu, mình sẽ biết cách xây dựng giá trị dài hơn.

Đó cũng là lý do tôi luôn kết hợp giữa đam mê xê dịch và công việc khảo sát. Mỗi vùng đất cho tôi một góc nhìn mới. Có nơi dạy tôi về sự kiên nhẫn. Có nơi nhắc tôi rằng thương hiệu muốn bền thì phải bắt đầu từ gốc. Có nơi khiến tôi thấy rõ, đằng sau một món đặc sản ngon là rất nhiều bàn tay lặng lẽ.

Tôi không muốn Bách Nông Sản chỉ là nơi bán sản phẩm. Tôi muốn đây là một cầu nối đúng nghĩa, nơi người tiêu dùng thành thị có thể tìm thấy những món ăn, thức uống và đặc sản được làm có trách nhiệm. Nơi người nông dân cảm thấy công sức của mình được nhìn nhận công bằng hơn. Nơi mỗi sản phẩm được chọn không chỉ vì ngon, mà còn vì nó gói trọn tâm tình của một vùng đất.

Một hướng đi nhỏ, nhưng cần đi cho vững

Kết thúc chuyến khảo sát, tôi mang về không chỉ vài mẫu nguyên liệu. Tôi mang về nhiều ghi chú, vài lời hẹn làm việc tiếp, một số phương án cải thiện sơ chế, và quan trọng hơn là niềm tin rằng nông nghiệp xanh Việt Nam còn rất nhiều cơ hội. Cơ hội đó không nằm ở những điều quá xa vời, mà nằm trong cách chúng ta cùng nhau làm tốt từng mắt xích nhỏ.

Tôi tin vào giá trị thật. Tin vào người nông dân biết giữ đất. Tin vào những cửa hàng chọn bán bằng uy tín. Tin vào người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến nguồn gốc sản phẩm. Và tôi tin rằng, khi tất cả cùng đi đúng hướng, đặc sản Việt sẽ không chỉ có mặt trên kệ hàng, mà còn có chỗ đứng vững trong lòng người mua.

Với tôi, đó chính là tinh thần Real food, real value. Thực phẩm thật, giá trị thật. Một hành trình có thể chậm hơn, nhiều việc hơn, nhưng đáng để làm. Vì sau cùng, kinh doanh thực phẩm sạch không phải chỉ để bán được một đơn hàng hôm nay, mà là để giữ được niềm tin cho ngày mai.